skip to Main Content

Πως μπορεί να μας βοηθήσει το Focusing

Το Focusing μπορεί να μας διδάξει πώς :

  • να έλθουμε σε επαφή με βαθύτερα στρώματα της ύπαρξής μας και έτσι να γνωρίσουμε τί πραγματικά αισθανόμαστε και τι πραγματικά θέλουμε.
  • να συμφιλιωθούμε με τον εαυτό μας και να τον αποδεχτούμε όπως αληθινά είναι.
  • ν' αποκτήσουμε, ή και να βελτιώσουμε, τη σχέση μας με το σώμα μας.
  • να παίρνουμε σημαντικές αποφάσεις, μ' εμπιστοσύνη στον εαυτό μας, την κρίση μας και την αξιολογική μας ικανότητα.
  • να μετατρέψουμε την αυτοκριτική και την ασάφεια των "μηνυμάτων" μας, όσον αφορά στην προσωπική, επαγγελματική και κοινωνική μας ζωή, σε ισχυρούς συμμάχους.
  • να βιώσουμε ηρεμία, δυναμισμό και απόλαυση της ζωής

Επίσης μπορεί να συνδυασθεί με την θεραπεία μας και έτσι αυξήσει την αποτελεσματικότητά της

Τηλ. +30 210 6459459 - e-mail: focusinghellas@yahoo.com - User:
Τι είναι το Focusing;

Τι είναι το Focusing;

Το κείμενο που ακολουθεί είναι απόσπασμα από το άρθρο

Joan Klagsbrun , Ph.D.
Ακρόαση και Focusing: Εργαλεία Ολιστικής Φροντίδας Υγείας για Νοσοκόμους

Τίτλος πρωτότυπου άρθρου:
Listening and Focusing: Holistic Health Care Tools for Nurses

[μετάφραση, επιμέλεια: Νικόλαος Κυπριωτάκης ]

Joan Klagsbrun, Ph.D.
Certifying Coordinator
Focusing-Oriented Psychotherapist
Focusing Trainer

focusingnewengland.com

Η Joan Klagsbrun, PhD, είναι Επίκουρη Καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Lesley. Είναι Εντεταλμένη Σύμβουλος (Πιστοποιούσα Συντονίστρια, Certifying Coordinator) του Διεθνούς Ινστιτούτου Focusing (the International Focusing Institut, TIFI) και έχει διδάξει Focusing σε θεραπευτές και επαγγελματίες υγείας διεθνώς για πάνω από τρεις δεκαετίες. H Δρ. Klagsbrun έχει πολλές δημοσιεύσεις στον τομέα του Focusing, και έχει λάβει το Βραβείο Έρευνας Alice Ladas από την Αμερικανική Ένωση για τη Σωματική Ψυχοθεραπεία για την έρευνά της σχετικά με το Focusing σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού. Για περισσότερες πληροφορίες, πχ. για μια περιγραφή του σεμιναρίου της «Focusing-βιωματική Θεραπεία: Χρησιμοποιώντας τη Βιωμένη Αίσθηση (Felt Sense) για τη Βελτιστοποίηση της Κλινικής Αποτελεσματικότητας» στα 28α Καλοκαιρινά Σεμινάρια που προσφέρει το Τμήμα Ψυχιατρικής του Ιατρικού Κέντρου Διακονίας του Beth, ένα από τα μεγαλύτερα Εκπαιδευτικά Νοσοκομεία της Ιατρικής Σχολής του Harvard:
http://www.capecodsummerseminars.com/july-24-28–c.html
[e-mail: joanklag@gmail.com]

Ο Νικόλαος Κυπριωτάκης είναι εκπαιδευτικός. Έχει εκπαιδευτεί στην Προσωποκεντρική & Focusing-βιωματική Ψυχοθεραπεία στο Ελληνικό Κέντρο Focusing, όπου και διδάσκει τη βιωματική διαδικασία του Focusing. Είναι αρχισυντάκτης του περιοδικού. Ασχολείται με τη δημιουργία & διαχείριση ιστοτόπων (π.χ. new.focusing.gr και efa-focusing.eu) και τη δημιουργία προσομοιώσεων ηλεκτρονικής μάθησης. Διετέλεσε γενικός γραμματέας της Ελληνικής Προσωποκεντρικής και Βιωματικής Εταιρείας (ΕΠΒΕ) για δύο χρόνια. Είναι αρχισυντάκτης του περιοδικού Εποχή | Epoché (Ψυχοθεραπεία, Φαινομενολογία, Ερμηνευτική).
[e-mail: nikoskypriotakis@gmail.com]

 

Διαβάστε όλόκληρο το άρθρο στο 5ο τεύχος του περιοδικού
Εποχή | Epoché (Ψυχοθεραπεία, Φαινομενολογία, Ερμηνευτική)
Για περισσότερες πληροφορίες, επισκεφθείτε το website του περιοδικού εδώ


Στο 6ο τεύχος του περιοδικού θα φιλοξενήσουμε το άρθρο
Joan Klagsbrun: Το Σώμα Γνωρίζει τον Τρόπο:
Εργασία με Πελάτες που Αντιμετωπίζουν Ασθένεια και Θάνατο

[Κεφάλαιο στο βιβλίο Emerging Practice in Focusing-Oriented Psychotherapy –
Innovative Theory and Applications
, με επιμελητή τον Greg Madison (2014), Εκδόσεις Jessica Kingsley]

 

 

Σύνοψη

Αυτό το άρθρο εξερευνά το ρόλο δύο μεθόδων ολιστικής επικοινωνίας, της Ενεργητικής Ακρόασης και του Focusing, στη νοσηλευτική. Η Ενεργητική Ακρόαση, μία τεχνική για την αντανάκλαση της ουσίας αυτών που ο ασθενής λέει σε σας, μπορεί να βοηθήσει τους ασθενείς να αισθανθούν πως κάποιος τους βλέπει και τους κατανοεί σε μεγαλύτερο βάθος. Το Focusing, μία μέθοδος σωματο-κεντρική για την ανάπτυξη της αυτεπίγνωσης, είναι ένας τρόπος να ακούμε τα συναισθήματα (feelings) μέσω της επίγνωσης σωματικών αισθήσεων που φέρουν νόημα σχετικά με [διάφορα] θέματα και ανησυχίες.

Το άρθρο συμπεριλαμβάνει τέσσερις χρήσεις του Focusing: μείωση του άγχους, δημιουργία καλύτερων στρατηγικών αντιμετώπισης (για παράδειγμα, στον έλεγχο του πόνου και τη λήψη αποφάσεων), δημιουργία αλλαγών στη συμπεριφορά και ανάπτυξη μιας συνεργατικής προσέγγισης μαζί με τους ασθενείς. Περιλαμβάνονται, επίσης, κλινικά παραδείγματα (σύντομες/μικρές-Focusing στιγμές) που επιδεικνύουν πώς η Ακρόαση και το Focusing μπορούν ίσως να αρτιωθούν εντός της καθημερινής νοσηλευτικής φροντίδας.

 

[αρχή αποσπάσματος]

 

Τι είναι το Focusing;

“Είναι μονάχα με την καρδιά που κάποιος βλέπει σωστά˙
ό,τι είναι ουσιαστικό είναι αόρατο για το μάτι.”
Antoine de St. Exupery
Ο Μικρός Πρίγκηπας

Οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν πως το πνεύμα και το σώμα είναι δύο ξεχωριστές οντότητες. Αλλά πώς θα ήταν αν πνεύμα και σώμα είναι απλά δύο λέξεις που περιγράφουν διαφορετικά μέρη του ίδιου φαινόμενου; Αυτό που έχουμε κατανοήσει είναι πως ο,τιδήποτε συμβαίνει στο πνεύμα αμέσως μεταδίδεται στο σώμα˙ και κάθε γεγονός που συμβαίνει στο σώμα επίσης εμφανίζεται στο πνεύμα.

Το Focusing βασίζεται σε αυτή την ιδέα πως το πνεύμα και το σώμα είναι στενά συνδεδεμένα και πως ακούγοντας το σώμα φτάνετε να κατανοήσετε τον εαυτό σας [5, 9]. Είμαστε όλοι εξοικειωμένοι με μία σωματική αίσθηση που συνδέεται άμεσα με κάτι που έχει συμβεί στη ζωή μας: “πεταλούδες” στο στομάχι σας πριν από την αξιολόγηση της επίδοσής σας, μια έντονη αίσθηση στο λαιμό σας όταν χρειάζεται να μοιραστείτε δύσκολα νέα με έναν ασθενή. Το Focusing ενέχει το να αφιερώσετε χρόνο σε μία σωματική αίσθηση που δεν είναι ακόμα σαφής και η οποία δεν μπορεί ακόμα πραγματικά να μπει σε λέξεις, αλλά για την οποία μπορείτε να αισθανθείτε ευδιάκριτα πως έχει μία σύνδεση με κάποιο θέμα ή γεγονός στη ζωή σας. Ενέχει το να γίνετε ένας φίλος της ίδιας της δικής σας εσωτερικής εμπειρίας. Η διαδικασία του Focusing καθιστά ικανούς τους ανθρώπους να επικοινωνούν αποτελεσματικά με τους εαυτούς τους – δηλαδή, να αποκτούν μια βαθύτερη και πιο ουσιαστική κατανόηση αυτού που αισθάνονται στην παρούσα στιγμή [5, 1, 11].

Όταν οι άνθρωποι αρρωσταίνουν ή βρίσκονται υπό την κατοχή του στρες/άγχους, συχνά ‘απορροφούνται’ στα σώματά τους και μπορεί ίσως, ακόμα, και να νιώθουν προδομένοι από αυτά. Συμπτώματα – όπως πόνος, άγχος ή κούραση – διεκδικούν την προσοχή τους.

Το Focusing προσκαλεί ένα πρόσωπο να δώσει προσοχή στο σώμα με ένα διαφορετικό τρόπο. Επιτρέπει σε ένα πρόσωπο να συνδεθεί ενσυναισθητικά με το σώμα του και να κατανοήσει το ψυχολογικό νόημα σωματικών αισθήσεων και σωματικής δυσφορίας, χωρίς να φτάσει να κατακλυστεί από αυτές τις αισθήσεις. Είναι χρήσιμο για την πρόληψη ασθενειών, τη μείωση του στρες [7] και την εργασία με τις αγχώδεις διαταραχές και το φόβο. Μία μελέτη έδειξε πως προκάλεσε ύφεση στην κατάθλιψη και βελτίωσε την εικόνα του σώματος (body image) σε μία ομάδα ασθενών με καρκίνο [8]. Υπάρχουν επίσης ορισμένα περιορισμένα στοιχεία πως το Focusing είναι χρήσιμο στον έλεγχο του πόνου και στην δημιουργία μιας σχετικής, πολυπόθητης, ‘απόστασης’ από μία ασθένεια. Μερικά ευρήματα δείχνουν πως το Focusing μπορεί να βοηθάει στη βελτίωση της ανοσολογικής απόκρισης του σώματος [13]. Σαφώς, αυτή η σωματο-κεντρική προσέγγιση μπορεί να ενσωματωθεί μέσα σε όλες τις πλευρές της ιατρικής φροντίδας.

Η Διαδικασία του Focusing

Το Focusing, το οποίο περιγράφηκε για πρώτη φορά από τον Gendlin [4], είναι μία μέθοδος για να έρθετε σε επαφή με την αίσθηση του σώματός σας σχετικά με μία συγκεκριμένη κατάσταση ή θέμα. Τη δεκαετία του 1960 ο Καθηγητής Eugene Gendlin στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο πήρε μέρος μαζί με τον Carl Rogers στην έρευνα σχετικά με την ερώτηση, “γιατί η ψυχοθεραπεία είναι βοηθητική για κάποιους, αλλά όχι για κάποιους άλλους;”. Ο Gendlin και οι συνάδελφοί του μελέτησαν εκατοντάδες ώρες μαγνητοφωνημένων θεραπευτικών συνεδριών. Ανακάλυψαν πως υπήρχε μια ξεκάθαρη διαφορά ανάμεσα στους επιτυχημένους και στους μη επιτυχημένους πελάτες. Οι επιτυχημένοι πελάτες κατά καιρούς θα προχωρούσαν πιο αργά στην ομιλία τους, θα γίνονταν λιγότερο ευφραδείς στην ομιλία τους και, ‘ψηλαφώντας’, θα έψαχναν για λέξεις για να περιγράψουν τι αισθάνονταν. Αντί να αναλύουν ό,τι αισθάνονταν, αισθάνονταν άμεσα την ασαφή, δύσκολη-να-περιγραφεί φυσική επίγνωση ενσωμάτισης αυτής της (συν)αίσθησης. Ο Gendlin ανέπτυξε ένα τρόπο να διδάξει αυτή τη δυναμική και αποτελεσματική δεξιότητα συναισθηματικής ίασης και την ονόμασε Focusing. Το Focusing είναι μια φυσική δεξιότητα η οποία ήταν το στοιχείο ‘κλειδί’ για επιτυχία στη θεραπεία.

Η πρόσβαση στη βιωμένη αίσθηση (felt sense) είναι ένα από τα δύο κύρια συστατικά στοιχεία του Focusing. Μία βιωμένη αίσθηση διαμορφώνεται δίνοντας την προσοχή σας σε ένα συγκεκριμένο γεγονός ή συναίσθημα και, έπειτα, παρατηρώντας τι έχει προκληθεί [ή αντιδράσει] μέσα στο σώμα σας. Συγκεκριμένες λέξεις ή εικόνες έρχονται τότε, για να περιγράψουν τη βιωμένη αίσθηση.

Νοσοκόμα: Πώς είσαι αυτό το πρωί;
Ασθενής: Όχι τόσο καλά. Δεν μπορώ να το εξηγήσω. Απλά νιώθω κάπως σαν… μπλιάχ.
Νοσοκόμα: Μια αίσθηση κάπως σαν μπλιάχ. Μπορείς να πάρεις μια στιγμή να νιώσεις πώς είναι αυτό στο σώμα σου;
Ασθενής: (Κλείνοντας τα μάτια του) Ναι… δίνει την αίσθηση της γκρίνιας. Έχω μια ανησυχία που γκρινιάζει πως αυτή η μόλυνση δεν περνάει.
Νοσοκόμα: Έτσι λοιπόν αυτή η αίσθηση του μπλιάχ είναι στην πραγματικότητα σχετική με το ότι είσαι ανήσυχος. (Η ασθενής γνέφει καταφατικά). Ας μιλήσουμε για το πώς θεραπεύονται οι μολύνσεις. Νομίζω πως θα μπορούσε να βοηθήσει να ησυχάσει η αγωνία σου.

Μία βιωμένη αίσθηση βιώνεται ως μεστή νοήματος, αλλά αυτό το νόημα είναι αρχικά σκοτεινό και ασαφές. Καθώς συνεχίζετε να δίνετε την προσοχή σας σε αυτήν, με μια στάση φιλικής αποδοχής, το νόημά της φτάνει να εστιαστεί καλά. Από τη στιγμή που είναι σε εστίαση, λέξεις ή εικόνες αναδύονται που ταιριάζουν με τη βιωμένη αίσθηση.

Σε αυτό το παράδειγμα, η μπλιάχ αίσθηση είναι η βιωμένη αίσθηση και όταν η νοσοκόμα προσκαλεί την ασθενή να φέρει την προσοχή της σε αυτήν, η αίσθηση αποκρυσταλλώνεται, συνειδητοποιεί πως ανησυχεί. Αυτή η σύντομη διαδικασία κάνει δυνατή μια ‘διαυγή’ επικοινωνία.

Το δεύτερο στοιχείο-κλειδί είναι η Focusing στάση. Συνεπάγεται το να μένουμε με σεβασμό, να είμαστε φιλικοί και να καλωσορίζουμε ο,τιδήποτε αναδύεται. Εάν είστε επικριτικοί, εάν ασκείτε κριτική, αυτή η στάση καταπνίγει την εσωτερική φωνή και αποκλείει την επικοινωνία με το βαθύτερό σας εαυτό.

Για παράδειγμα, εάν αισθάνεστε ακαθόριστα ενοχλημένοι με κάποια συνάδελφο, είναι λιγότερο βοηθητικό να χτίσετε γύρω από αυτό [το θέμα] ένα τοίχο και να υποκρίνεστε πως είστε καλά, από το να αφιερώσετε μια στιγμή στον εαυτό σας για να αναγνωρίσετε αυτή την ενόχληση με ένα φιλόξενο τρόπο. “Ωω, ένα κομμάτι μου την έχει στ’ αλήθεια διαγράψει. Ας μείνω με αυτή την ενόχληση να δω αν μπορεί να μου πει περισσότερα σχετικά με το τι είναι τόσο ενοχλητικό”. Όταν το ενοχλημένο κομμάτι “μιλάει”, αισθάνεστε μια ανακούφιση σε ολόκληρο το σώμα σας, με τον τρόπο που ίσως θα νιώθατε εάν αφήνατε κάτω ένα βαρύ φορτίο που κουβαλούσατε.

Focusing και Ακρόαση

Όπως έγινε φανερό στο παραπάνω παράδειγμα, η Focusing διαδικασία δεν είναι χρήσιμη μονάχα για ασθενείς˙ είναι μία μέθοδος την οποία μπορεί να χρησιμοποιήσουν οι νοσοκόμοι/ες για να περιορίσουν το ίδιο το δικό τους το στρες. Κάποιος/α μπορεί να εξασκήσει πρακτικά το Focusing μόνος/η, αλλά είναι ευκολότερο, στην αρχή, να το κάνει με ένα συνεργάτη. Ας υποθέσουμε πως αποφασίζετε να εστιάσετε στη δουλειά σας, μια που τελευταία σας δίνει την αίσθηση ότι είναι όλο και πιο στρεσογόνα. Παίρνετε λίγα λεπτά για τον εαυτό σας, συνοδευόμενοι από ένα συνεργάτη/συνοδό που παίζει το ρόλο του Ακροατή.

Ακροατής/Συνοδός: Λοιπόν, ανέφερες πως η δουλειά έχει γίνει πρόβλημα. Θα ήθελες να πάρεις λίγο χρόνο να αισθανθείς πώς είναι η αίσθηση αυτού στο σώμα σου;
Εστιαζόμενη (Focuser): (Περιμένει για να αισθανθεί εσωτερικά.) Υπάρχει μια σφιγμένη αίσθηση στην κοιλιά μου και στους ώμους.
Ακροατής: Υπάρχει μια σφιγμένη αίσθηση στους ώμους και την κοιλιά σου.
Εστιαζόμενη: Συνδέεται ξεκάθαρα με τη δουλειά… αλλά δεν μπορεί ακριβώς να ‘πιάσω’ τη σύνδεση…
Ακροατής: Αυτή η σφιγμένη αίσθηση συνδέεται με τη δουλειά.
Εστιαζόμενη: Ω. Ω, ναι. Η διαδικασία πιστοποίησης που περνάμε στο νοσοκομείο είναι αυτό που με κάνει να νιώθω τόσο σφίξιμο. Αισθάνομαι πιεσμένη να τελειώσω εκείνες τις εκθέσεις-αναφορές, φροντίζοντας παράλληλα τους ασθενείς μου.
Ακροατής: Η σφιγμένη αίσθηση συνδέεται με τη διαδικασία πιστοποίησης στο νοσοκομείο. Αισθάνεσαι πιεσμένη.
Εστιαζόμενη: Ναι, αληθινά.
Ακροατής: Γιατί δεν εξετάζεις να δεις εάν το “πιεσμένη” είναι η καλύτερη λέξη για να περιγράψεις αυτό το σφίξιμο;
Εστιαζόμενη: (Κάνει παύση καθώς εξετάζει την αίσθηση σε αντιπαράθεση με τη λέξη.) Λοιπόν, δεν είναι στ’ αλήθεια “πιεσμένη”˙ είναι περισσότερο σαν κατακλυσμένη. Αυτό είναι, νιώθω στην πραγματικότητα κατακλυσμένη.

Το να ανακαλύψετε πως είστε κατακλυσμένοι δεν είναι καλά νέα, αλλά θα αισθανθείτε κάποια ανακούφιση κατονομάζοντάς το και θα βρείτε πως η σφιγμένη αίσθηση αρχίζει να ησυχάζει.

Αφού βρείτε λέξεις ή εικόνες για τη βιωμένη αίσθηση, και τις δοκιμάσετε μέχρι να βρείτε εκείνες που ταιριάζουν, το επόμενο βήμα είναι να ακούσετε την ίδια την αίσθηση του κατακλυσμού, ρωτώντας, Ποιο είναι το ουσιαστικό σημείο [όλου] αυτού; Ποιο είναι το χειρότερο από αυτό; ή Τι χρειάζεται αυτή η αίσθηση; Θα μάθετε, πιθανόν, πως το χειρότερο αυτής της αίσθησης είναι ότι φοβάστε να εγκαταλείψετε την επόπτριά σας, και ό,τι χρειάζεται είναι να μιλήσετε μαζί της για να πάρετε κάποια απαλλαγή σε σχέση με την περίθαλψη των ασθενών ή να πάρετε μια παράταση για τις εκθέσεις-αναφορές. Όταν έρθει η απάντηση, θα νιώσετε την ένταση να χαλαρώνει μέσα στο σώμα σας και μια αίσθηση για το επόμενο κατάλληλο “βήμα δράσης” που θα πάρετε σχετικά με αυτό το πρόβλημα.

Το Focusing ως μια Γέφυρα ανάμεσα στο Πνεύμα και το Σώμα

Το Focusing και η Ακρόαση είναι αποτελεσματικά εργαλεία τόσο για τον/την ασθενή όσο και για τον/την νοσοκόμο/α. Επειδή το Focusing δρα ως γέφυρα μεταξύ πνεύματος και σώματος, σας επιτρέπει να έχετε πρόσβαση σε μια κατάσταση όπου “πνεύμα” και “σώμα” δεν είναι ξεχωριστές οντότητες. Ως εκ τούτου, είναι ένα χρήσιμο εργαλείο για το ξετύλιγμα του περίπλοκου υφαντού της ασθένειας. Βοηθάει τους ανθρώπους που είναι περισσότερο γνωστικά-προσανατολισμένοι να συνδέονται με την ίδια την αίσθηση των σωματικών τους αισθήσεων και τους ανθρώπους που σωματοποιούν [εύκολα] να συνδέονται με το νόημα των σωματικών τους αισθήσεων. Απευθύνεται στην ανθρώπινη ύπαρξη ως σε ένα σύνολο: ένας περίπλοκος αστερισμός αναμνήσεων, συγκινήσεων [ή συναισθημάτων], σκέψεων και σωματικών αισθήσεων.

Το Focusing έχει πολλές χρήσεις στη σχέση νοσοκόμου-ασθενή και αυτές περιγράφονται περιληπτικά στο Πλαίσιο 1.

Πλαίσιο 1

1. Μείωση του Άγχους μέσω του Focusing

  • Αντιμετώπιση ενός Στρεσογόνου Ιατρικού/Νοσοκομειακού Περιβάλλοντος
  • Δημιουργία Ελεύθερου (Εσωτερικού) Χώρου (Clearing a Space)
  • Διατήρηση ενός Θετικού Πνευματικού Πλαισίου

2. Το Focusing ως Στρατηγική Αντιμετώπισης

  • Ο ασθενής βιώνει πόνο και/ή δυσφορία
  • Ο ασθενής έρχεται αντιμέτωπος με δύσκολες αποφάσεις σχετικά με την ιατρική φροντίδα
  • Ο ασθενής υποβάλλεται σε μια ιατρική διαδικασία
  • Ο ασθενής κατακλύζεται από φόβο και αγωνία σχετικά με τα αποτελέσματα ιατρικών εξετάσεων
  • Ο ασθενής αισθάνεται ανήμπορος/απελπισμένος

3. Δημιουργία Αλλαγών Συμπεριφοράς

4. Ανάπτυξη μιας Συνεργατικής Προσέγγισης

 

[τέλος αποσπάσματος]

 

Αναφορές

1. Cornell AW: The Power of Focusing. Hyperion, 1996
2. Friedman N: On Focusing. Porter Square Press, 1994
3. Friedman N: Focusing: Selected Essays 1974-1999. Xlibris Corp, 2000.
4. Gendlin, ET: Focusing. Psychotherapy: Theory, Research and Practice. 6 (1), 4-15, 1969
5. Gendlin ET: Focusing. New York, Bantam Books, 1981
6. Gendlin ET: Focusing-Oriented Psychotherapy: A Manual of the Experiential method. New York, The Guilford Press, 1996
7. Gendlin ET: The First Step of Focusing Provides a Superior Stress Reduction Method. Focusing Folio. 18(1) 1999
8. Grindler Katonah D: Focusing Folio 18 (1), 1996-1997
9. Hinterkopf E: Integrating Spirituality in Counseling: A Manual for Using the Experiential Focusing Method. Alexandria, VA, American Counseling Association, 1998
10. Hammon F, Gehlert S and Elsen M: Abstract. Focusing Folio, 15 (2), 1996-1997
11. Iberg J: Focusing. In Corsini R (ed): Handbook of Innovative Psychotherapy. New York, Wiley, 1981
12. Klagsbrun J: Focusing, Illness, and Health Care. Focusing Folio 18(1), 1999
13. Lutgendorf S, Antoni MH, Kumar M, et al: Changes in Cognitive Coping Strategies Predict EBV-Antibody Titre Change following a Stressor Disclosure Induction. Journal of Psychosomatic Research, 38(1), 1994
14. Rogers CR and Meader B: Person Centered Therapy. In Corsini (ed): Current Psychotherapies. Itasca, F.E. Peacock, 1979

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το Focusing
επισκεφθείτε τα: new.focusing.gr και www.focusing.org

Μπορείτε να παρακολουθήσετε, σχετικά, και το ακόλουθο βίντεο: https://vimeo.com/7254713

Back To Top
X